Na prośbę Piotra Uklańskiego kilku tysięcy żołnierzy w Stoczni Gdańskiej ustawiło się tak, by stworzyć logotyp Solidarności. Powstała bardzo wymowna fotografia. A od kilku dni należy do Kolekcji II Galerii Arsenał w Białymstoku. Oprócz niej Galeria zakupiła dwie prace Witka Orskiego, dostała również darowizny. Od tego ostatniego artysty oraz od wybitnego rzeźbiarza Mirosława Bałki, Katarzyny Krakowiak i Davida Chichkana.
Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

W efekcie do znakomitej Kolekcji II Galerii Arsenał trafiło łącznie 6 cennych i interesujących prac pięciu artystów: fotografie, druki, akwarele, neony.

Zakupy były możliwe dzięki dofinansowaniu w wysokości 229, 2 tys. zł (Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego wsparło zakupy kwotą 180 tys. zł, Urząd Miejski Białystok – 49 200 zł).

Silna symbolika

Jednym z wyjątkowo cennych nabytków jest część dyptyku wielkoformatowych fotografii Piotra Uklańskiego „Bez tytułu (Solidarność)” z 2007 roku. Wybitny i znany w świecie artysta z pomocą wojska stworzył charakterystyczny logotyp Solidarności w jej kolebce, Stoczni Gdańskiej. Sfotografował go w dwóch ujęciach – zwartym i rozproszonym. Galeria kupiła ujęcie rozproszone, drugą część dyptyku „Solidarność” chce zakupić w 2018 roku.

Piotr Uklański 'Bez tytułu (Solidarność)'
Piotr Uklański 'Bez tytułu (Solidarność)'  Maciej Zaniewski

Wedle Moniki Szewczyk, dyrektorki Galerii Arsenał i jej współpracowników to bardzo ważna praca wybitnego twórcy, bardzo mocno osadzona w kontekście Polski.

– Z pewnością będziemy prezentować ją na wystawach w kraju i za granicą, gdyż jej narodowa symbolika jest tak silna i wielopłaszczyznowa, że wpisuje się w różne narracje obecne w naszej kolekcji – mówi szefowa Galerii.

Jedna z pierwszych prac

Dzięki zakupom Kolekcja II powiększyła się o dwie prace z cyklu „Dziury w ziemi” Witka Orskiego. Czarno-białe i szaro-szare, oszczędne fotografie wykopanych dołów białostoczanie mogli oglądać na początku roku na wystawie indywidualnej Orskiego w Galerii Arsenał.

– To cykl oparty o bardzo surową, jasno uporządkowaną i analityczną koncepcję, dokumentacja pewnego działania. Mamy tu do czynienia z najprostszą i prawdopodobnie jedną z pierwszych prac, jaką człowiek wykonywał w ogóle. Zdjęcia z tego cyklu budzą skojarzenie z malarstwem abstrakcyjnym, znakomicie komunikują się z obecnymi już w Kolekcji II pracami Mikołaja Smoczyńskiego, Łukasza Skąpskiego, ale też Rafała Bujnowskiego i Wojciecha Łazarczyka – czytamy w materiałach do wystawy. Trzecią fotografię z cyklu artysta Galerii przekazał w formie darowizny.

Niemożność narracji

Kolekcję zasiliły też darowizny artystów, którzy prezentowali swoje prace również w Galerii Arsenał, dokładnie przed rokiem: 6 grup neonów pod wspólną nazwą „Jutro nie przyjdzie nigdy”. To projekt najwybitniejszego obecnie rzeźbiarza polskiego, cenionego w świecie – Mirosława Bałki oraz Katarzyny Krakowiak. Wystawę przygotowali wspólnie, wspólnie też po niej oprowadzali. Podarowane prace to neony przedstawiające słowa klucze (np. „MOJA KREW”, „WYJŚĆ”, „BEZ SENSU”) oraz znaki. Projekt tworzy także dźwięk – niski, wibrujący, wydobywający się z głośnika.

Projekt Mirosława Bałki i Katarzyny Krakowiak
Projekt Mirosława Bałki i Katarzyny Krakowiak  Maciej Zaniewski

Według kuratora wystawy Marka Wasilewskiego – projekt Katarzyny Krakowiak i Mirosława Bałki jest pytaniem o znaczenie słów i znaków, którymi się komunikujemy, ale nie porozumiewamy. Tytuł wystawy sugeruje niemożliwość dalszej narracji, niemożliwość spełnienia się przyszłości w momencie przekreślenia teraźniejszości.

Zrób sobie test na prawicowość

Kolekcja Galerii Arsenał wzbogaciła się również o pracę młodego ukraińskiego artysty Davida Chichkana, który w sposób zaangażowany, posługując się rysunkiem, komiksem czy muralem w swoich, niekiedy anarchistycznych pracach, obnaża relacje władzy, komentuje przemiany społeczne po rewolucji na Majdanie. Jego projekt „Przekraczanie granic 2 (Ukraina – Polska)” został stworzona specjalnie na wystawę „Uwaga! Granica”, jaką można było oglądać we wrześniu i październiku w elektrowni. Chichkan sięga w nim do internetowych testów na prawicowość/ lewicowość, określających nasze poglądy polityczne.

'Przekraczanie granic 2 (Ukraina - Polska)'
'Przekraczanie granic 2 (Ukraina - Polska)'  Maciej Zaniewski

– Sytuuje na nim portrety anonimowych osób z Polski i Ukrainy, na tyle typowe, że każdy może spróbować odnaleźć w nich siebie i starać się umieścić na politycznym spektrum. Gdzie przebiega we współczesnych społeczeństwach, polskim i ukraińskim, granica pomiędzy prawicą i lewicą, konserwatyzmem i progresywizmem? Wszystko się dzisiaj, w czasach post-polityki i napięć społecznych i ideologicznych, miesza, więc postawienie podobnych granic staje się coraz bardziej iluzją – pisała przewodniku po wystawie kuratorka Agata Pyzik.

Kolekcja wyjątkowa w polskiej skali

W ten sposób do znanej w całej Polsce i za granicą Kolekcji II Galerii Arsenał trafiły nowe dzieła. To zbiór prac powstałych po 1989 roku, pozyskiwanych od początku lat 90., czyli od momentu powołania na stanowisko dyrektorki instytucji Moniki Szewczyk, pełniącej jednocześnie funkcję kuratorki zbioru. Był to jeden z pierwszych zbiorów sztuki współczesnej w Polsce.

Obecnie liczy około 300 pozycji, wśród których znajdują się m.in. malarstwo, obiekty, wideo, fotografie, rysunek, instalacje – autorstwa artystów przede wszystkim polskich, ale też zagranicznych. Prezentuje najważniejsze zjawiska w sztuce polskiej, rejestruje przemiany, jakie zachodziły w kulturze po okresie transformacji, jak też tendencje i zmiany w sztuce Białorusi, Ukrainy, Czech czy Armenii.

– Kolekcja II jest czymś wyjątkowym w polskiej skali. Przez te prawie ćwierć wieku udało się stworzyć zbiór, który coraz lepiej funkcjonuje w świadomości odbiorców. Składają się na nią naprawdę dobre prace. Funkcjonuje trochę jak perpetuum mobile, jest ciągle w ruchu, prezentowana w miarę regularnie w Polsce w i świecie – mówi Kamil Kopania, historyk sztuki, prezes Białostockiego Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych. – Zaletą kolekcji jest to, że od początku skupiała się m.in. na artystach związanych z regionem: albo tu funkcjonujących, albo stąd się wywodzących i czujących powinowactwo z miejscem pochodzenia. Jest też wiele w niej prac z Europy Wschodniej i Zachodniej, kompletowanych w sposób konsekwentny i spójny. Mówią o napięciach w świecie, o kondycji artysty, o refleksji nad sztuką, najnowszej historii Polski i Europy, o uwarunkowaniach historycznych, o życiu społecznym, obyczajach. To zbiór bardzo przyszłościowy – można z niego wydobyć wiele wątków i nimi grać, tworząc różne narracje. Monice Szewczyk udało się złapać dobre nazwiska w dobrym momencie, których pozycja z czasem ugruntowała się w świecie.

Artyści, których prace zostały zakupione w 2017 roku

[opis według materiałów Galerii Arsenał]

PIOTR UKLAŃSKI (ur. 1968)

Studiował w warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. W latach 1989/90 uczęszczał do gościnnej pracowni Marka Koniecznego, Kontynuował studia z wolnej stopy wraz ze Zbigniewem Warpechowskim, Krzysztofem Zarębskim i Pawłem Freislerem. Studiował także fotografię w Cooper Union School for Advancement of Science and Art w Nowym Jorku. Mieszka na stałe w USA od 1991 roku. Prace Piotra Uklańskiego znajdują się w najlepszych światowych kolekcjach m.in. w Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku, Museum of Modern Art w Nowym Jorku, Solomon R. Guggenheim w Nowym Jorku, Tate Modern w Londynie, Walker Art Center w Minneapolis, Museum of Modern Art w Chicago, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Migros Museum für Gegenwartskunst w Zurychu czy Fundacji François Pinaulta.

WITEK ORSKI (ur. 1985)

Absolwent Wydziału Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego. Wykładowca Akademii Fotografii. Współtwórca i współwłaściciel galerii Czułość. Artysta wizualny i teoretyk fotografii. Swoje prace określa jako narastające na siebie wątki, podejścia i ujęcia. Interesują go relacje pomiędzy obrazami, bada społeczne funkcje fotografii, samo medium i jego miejsce w polu sztuki. Jego zdjęcia opublikowano m.in. w książce Self Publish be Naughty Londyn/ Nowy Jork i wydawnictwie L’héliotrope revue photographique Paryż. Współpracuje z magazynami: Aktivist, ELLE, Exklusiv, Kmag, Natemat.pl, PULP, WAW. Mieszka i pracuje w Warszawie.

DAVID CHICHKAN (ur. 1986)

Urodzony w 1986 r. w Kijowie, gdzie mieszka i pracuje. Artysta i aktywista. Malarz i grafik, którego ulubioną techniką jest akwarela. Anarchista. W latach 2010–2016 był członkiem ukraińskiej organizacji anarchistycznej Unia Pracowników Autonomicznych, a od 2014 r. jest członkiem libertariańskiej organizacji Czarna Tęcza. Twórca projektu badawczego LCUD (Libertariański Klub Dialektyki Podziemnej) poświęconego ideologii prawicowej na Ukrainie. Uczestnik Biennale w Kijowie w 2015 r. Jego projekt W czasie wojny prezentowany był w 2016 r. w galerii ARTSVIT w Dnieprze, Ukraina. W lutym 2017 r. Chichkan zaprezentował swoją indywidualną wystawę Zmarnowana okazja w Centrum Badań nad Kulturą Wizualną w Kijowie – była to refleksja na temat Majdanu, dekomunizacji i wojny na wschodzie Ukrainy. Pokaz został zniszczony przez neonazistów.

MIROSŁAW BAŁKA (ur. 1958)

Wybitny polski rzeźbiarz, ceniony w całym świecie. Zajmuje się również rysunkiem i filmem eksperymentalnym. W 1985 roku ukończył Akademię Sztuk Pięknych w Warszawie, gdzie od roku 2011 prowadzi Pracownię Działań Przestrzennych na Wydziale Sztuki Mediów. W latach 1986-1989 razem z Mirosławem Filonikiem i Markiem Kijewskim tworzył grupę artystyczną Świadomość Neue Bieremiennost. W 1991 roku otrzymał Stypendium Miesa van der Rohe przyznawane przez Kunstmuseen w Krefeld. Jest członkiem Akademie der Künste w Berlinie. Brał udział w ważnych wystawach międzynarodowych m.in.: Biennale w Wenecji (1990, 2003, 2005, 2013; w 1993 reprezentował Polskę), documenta IX w Kassel (1992), Biennale w Sydney (1992, 2006), The Carnegie International w Pittsburghu (1995), Biennale w Sao Paulo (1998), Biennale w Liverpoolu (1999), Biennale w Santa Fe (2006). W 2009 roku zrealizował projekt How It Is w Turbine Hall, Tate Modern w Londynie.

Jest autorem pomnika ofiar katastrofy promu „Estonia” w Sztokholmie (1998) a także licznych realizacji przestrzennych, między innymi AUSCHWITZWIELICZKA, Kraków 2010, oraz HEAL, University of California, San Francisco 2009. W 2015 roku stworzył scenografię do opery Pawła Mykietyna Czarodziejska Góra. W 2015 roku wystawą Nerw. Konstrukcja w Muzeum Sztuki w Łodzi Bałka zainicjował cykl trzech dużych wystaw indywidualnych. Ich celem była próba retrospektywnego spojrzenia na dotychczasowy, ponad trzydziestoletni okres pracy twórczej. Kolejne wystawy odbyły się w roku 2017: CROSSOVER/S w Pirelli Hangar Bicocca w Mediolanie oraz DIE SPUREN w Museum Morsbroich w Leverkusen.

Jego prace znajdują się w większości najważniejszych kolekcji muzealnych na świecie m.in.: Tate Modern / Londyn, Van Abbemuseum / Eindhoven, MOCA / Los Angeles, SFOMA / San Francisco, MOMA / Nowy Jork, Hirshhorn Museum / Waszyngton DC, Art Institute / Chicago, The Carnegie Museum of Art / Pittsburgh, Museu Serralves / Porto, Moderna Museet / Sztokholm, Kiasma / Helsinki, Kroller Muller / Otterlo, The National Museum of Art / Ateny, The National Museum of Art / Osaka, The Israel Museum / Jerozolima, Tel Aviv Museum of Art, Collection Lambert / Awinion, Middelheimmuseum / Antwerpia, Fundación Botin / Santander, Museum of Contemporary Art / Zagrzeb. W Polsce m.in.: Muzeum Sztuki / Łódź, Centrum Sztuki Współczesnej / Warszawa, Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki / Warszawa, Muzeum Sztuki Nowoczesnej / Warszawa, Muzeum Narodowe / Wrocław, MOCAK / Kraków, Labirynt / Lublin, Arsenał / Białystok.

KATARZYNA KRAKOWIAK (ur. 1980 r.)

W roku 2006 otrzymała dyplom Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu w Pracowni Transplantacji Rzeźby pod kierunkiem prof. Mirosława Bałki. Mieszka i pracuje w Gdańsku. Wykłada w Pracowni Projektowania Wnętrz Miejskich (Wydział Architektury Wnętrz) na tamtejszej Akademii Sztuk Pięknych.

W 2012r. otrzymała specjalne wyróżnienie za wystawę solową w Pawilonie Polskim na 13. Międzynarodowej Wystawie Architektury w Wenecji. W 2012 prowadziła wizytujące wykłady na Wydziale Architektury Columbia University w Nowym Jorku.

Od 2011 roku Artystka zajmuje się rzeźbą i architekturą, używając przy tym również wielu mediów komunikacyjnych, przede wszystkim dźwięku. Miała indywidualne wystawy m.in. w Wielkiej Brytanii, USA, Estonii; zbiorowe – podczas Międzynarodowego Biennale Sztuki w Göteborgu, Triennale Architektury w Lizbonie, na Międzynarodowej Wystawie Architektury w Wenecji (pawilon polski)

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie
Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi 
Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich.
Aleksandra Sobczak poleca
Więcej
    Komentarze
    Zaloguj się
    Chcesz dołączyć do dyskusji? Zostań naszym prenumeratorem