W jednym miejscu - frywolne serenady o Haneczkach, posagach i miłościach. W drugim - fantastyczne wyśpiewanie klangoru żurawi. W trzecim - lalki w kufrach, mnóstwo piasku i dramatyczna historia ostatniego członka ekspedycji. Takich miejsc przenoszących w różne przestrzenie w weekend w Białymstoku jest wiele - w mieście trwa festiwal Wschód Kultury/Inny Wymiar.
Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

To oznacza kilkadziesiąt propozycji przez cztery dni – tyle ich, że wszystkich nie sposób zobaczyć.

Wśród nich prawdziwe perełki, jak choćby piątkowy (1.09) koncert Pieśni Pięknych w Akademii Teatralnej. Trzy dziewczyny, dwóch muzyków, stoliczek z nalewką i kieliszkami, w tle teatr cieni udający leśne ostępy. Co wyszło z tego połączenia? Rzecz nadzwyczajna – koncert wiejsko-miejski, ludowość przemieszana z klimatem dansingu, retro ze współczesnością. A wszystko to z przymrużeniem oka, choć w sumie na poważnie. Historie tęskniących dzieweczek, posagów, zdradzających kochanków nutę dramatyczną w sobie mają, ale w wykonaniu Pieśni Pięknych – jeszcze więcej niż dramatu – zyskują humoru, choć artystkom przez cały niemal koncert kąciki ust praktycznie nie drgnęły. Za to publiczność co i rusz wybuchała śmiechem – proste ludowe mądrości podane w świetnej interpretacji wokalnej i instrumentalnej fundowały naprawdę mnóstwo zabawy.

AGNIESZKA SADOWSKA

Jest w tym projekcie i żart, i smutek, i mądrość, i lekkość. Piękne mocne głosy trzech wokalistek (Julita Charytoniuk, Olga Chojak, Joanna Skowrońska – śpiew) łączyły się ciekawie z muzyką gitarzysty Krzysztofa Kurka i kontrabasem Mikołaja Nowickiego, którzy w jednej chwili z lekkiej dansingowej nuty potrafili przejść w bardziej złowieszczą, wręcz psychodeliczną. Nic w tym koncercie nie było oczywiste. I całe szczęście.

Dźwiękowy kolaż

W tym samym czasie kilkaset metrów dalej w Centrum im. Zamenhofa na tarasie posłuchać można było koncertu Oli Bilińskiej. Znakomita wokalistka, znana z różnych eksperymentalnych projektów, m.in. z kołysanek i miłosnych pieśni żydowskich, do swojego nowego projektu „Studnia” zaprosiła trzy Litwinki, siostry (Lauksmina, Domakinja i Raminta Krisciunaite) śpiewające pięknie litewskie tradycyjne pieśni. Wraz z nimi i znakomitymi instrumentalistami Bilińska stworzyła coś na kształt barwnego muzycznego puzzle’a, a właściwie obrazu, w którym zespoliła najróżniejsze kawałeczki. Połączyła języki (teksty śpiewane są w języku polskim, angielskim i litewskim), tradycję ze współczesnością, legendy ze snami i wyobrażeniami, utwory ludowe z autorskimi, wielogłosowe litewskie kanony z własną twórczością. Efekt? Niezwykły, malarski wręcz koncert, zanurzony w klimacie polsko-litewskiego pogranicza. Dźwięki i fantastyczne głosy nabrzmiewały, przybliżały się i oddalały – bo też i artyści malowali nimi wibrujące muzyczne struktury. Wystarczyło w pewnym momencie przymknąć oczy, by poddać się wrażeniu, że nie jesteśmy na dachu miejskiego budynku, a gdzieś na łące, po której niesie się żurawi klangor.

AGNIESZKA SADOWSKA

Czy można wyśpiewać szumiące fale, wschód słońca, rozchodzącą się mgłę, ptasie głosy? A jednak cztery fantastycznie śpiewające kobiety naprawdę to potrafią. Niektóre utwory zabrzmiały wręcz zjawiskowo, mieniły się najróżniejszymi odcieniami, niczym rozproszone światło. Ciekawie łącząc się z akustycznym brzmieniem instrumentów i delikatnym electro (artystkom towarzyszyły skład: Hubert Zemler – instrumenty perkusyjne, Igor Nikiforow – instrumenty perkusyjne, Sebastian Witkowski – bas).

Były człowiek na pustyni

Wzruszenia – już teatralne – fundował widzom też Mohylewski Obwodowy Teatr Lalek (zaproszony przez Białostocki Teatr Lalek) za sprawą niezwykłego spektaklu „Niebieska-Niebieska” w reż. Igora Kazakowa. Białostoccy teatromani mogli już poznać styl pracy białoruskiego reżysera- w BTL z białostockimi aktorami zrealizował świetną „Bajkę o rybaku i rybce” – niezwykle prostą, mądrą i trafiającą w punkt historię o chciwości, czytelną dla każdego widza. Teraz przygotował spektakl dla dorosłych na podstawie znakomitego tekstu Uładzimira Karatkiewicza – niezwykle sugestywny, poruszający różne struny, działający na emocje.

'Niebieska-Niebieska' w reż. Igora Kazakowa
'Niebieska-Niebieska' w reż. Igora Kazakowa  Z archiwum Mohylewskiego Teatru Lalek

Na scenie – jeden aktor, Nikolaj Steszic, kufry, lalki, kopiec z piasku. I ekran, na którym na żywo oglądamy tworzenie przez Steszica scenografii na żywo. Aktor piaskiem na szkle maluje wydmy, wielbłądy, miraże, za chwilę obraz znika, ale my jesteśmy już wewnątrz historii Piotra Jasiukiewicza, ostatniego członka ekspedycji naukowej, byłego gimnazjalisty wileńskiego gimnazjum, byłego Białorusina, byłego powstańca, byłego człowieka, trupa bez wody, bez ojczyzny – jak sam siebie nazywa. Teraz umiera na pustyni z pragnienia. Najazd na ekspedycję przeżył tylko on i miejscowa 8-letnia dziewczynka. By zająć czymś jej myśli – zaczyna opowiadać o sobie i ojczyźnie, z której musiał uciekać w 1864 roku. To opowieść niezwykle wizyjna – aktor wyłuskuje z piasku i kufrów kolejne lalki, zanurza się we wspomnienia, choć już nie wiadomo, gdzie kończą się one, a zaczynają halucynacje. Anielski głos dziewczynki z offu – zadający Piotrowi różne pytania – uruchamia lawinę emocji, nieposkromionej tęsknoty. W widzach również – dotykając różnych strun, i uświadamiając pewne kwestie, o których na co dzień staramy się nie myśleć – to poczucie utraty, przemijanie.

Spektakl grany był w języku białoruskim, przez część przedstawienia wyświetlano też napisy. Ale i bez nich – ze względu na emocjonalnie i malarsko kreślone sceny – miałby moc i dużą siłę oddziaływania.

'Niebieska-Niebieska' w reż. Igora Kazakowa
'Niebieska-Niebieska' w reż. Igora Kazakowa  Z archiwum Mohylewskiego Teatru Lalek

Folk na rynku

Poza kameralnymi muzycznymi historiami – wokalnymi i teatralnymi w piątkową noc swoje miejsce w festiwalowym programie miał też koncert plenerowy na Rynku Kościuszki. Na jednej scenie scaliły się nieoczywiste folkowe połączenia: słowiańskie nuty i afrykańskie bębny, bałkańskie rytmy i powiew orientu, zestawiony z transową elektroniką. Na saksofonach zagrał szalony bałkański kolektyw ze Słowenii, zgodnie z nazwą w przebraniach kosmitów (The Ufoslavians), słowiański klimat z afrykańskim beatem połączyły polskie Dzikie Jabłka, a na finał na scenie pojawiły się siostry z Izraela – Tair, Liron i Tagel Haim – A/WA i Warsaw Afrobeat Orchestra. Izraelskie wokalistki zaśpiewały w arabsko-jemeńskim dialekcie, ale w ich występie nie brakło też nieco azjatyckich, wręcz hinduskich nut, łączonych z elektronicznym transowym brzmieniem. Część słuchaczy ruszyła do tańca.

AGNIESZKA SADOWSKA

Co jeszcze?

Przed nami jeszcze dwa dni festiwalu – sobota i niedziela. Co jeszcze w programie?

Trudny logistycznie, ale efektowny ma być sobotni koncert w ogrodach Branickiego (godz. 20), który przeniesie słuchaczy do czasów Jana Klemensa Branickiego. W programie – dzieła Handla, które wykona blisko 50 muzyków grających na instrumentach dawnych, wchodzących w skład Zespołu Muzyki Dawnej DILETTO pod dyrekcją Anny Moniuszko. Podczas koncertu pojawią się też tancerze Zespołu Muzyki i Tańca Dawnego Capella Antiqua Bialostociensis. A wszystko to w odpowiedniej charakteryzacji przestrzeni ogrodu, który zostanie oświetlony m.in. przez 100 pochodni ogrodowych.

Noc Nigunów

Bardzo ciekawie zapowiada się niedzielna „Noc Nigunów”, czyli koncert Vocal Varshe i Adeb Chamoun. W synagodze w Tykocinie (tam zaprasza Muzeum Podlaskie) usłyszymy chasydzkie sylabiczne pieśni bez słów – niguny w wykonaniu znakomitego trio wokalnego (którego muzycznym żywiołem są liturgiczne i świeckie pieśni żydowskie) oraz wybitnego syryjskiego perkusjonalisty (sięgającego po bliskowschodnie połamane rytmy i chorał aramejskim kościołów chrześcijańskich).

Z kolei w sobotę stadion miejski przez całą noc wypełni ambient, experimental i taneczna elektronika, czyli koncerty Taste The East. A w Famie zabrzmi miks rosyjskiego folku i mrocznej elektroniki (rosyjski „Oligarkh” wspomagany przez Miss God).

Pudełko i baśnie

Teatr Dramatyczny zaprosi na dwa gościnne spektakle – „Pudełko” w reż. znakomitego reżysera Pawła Passiniego z neTTheatre (to historia niezwykłej duchowej łączności między Mironem Białoszewskim a niewidomą Jadwigą Stańczakówną, dla której nagrywał swoje utwory i spektakle) oraz spektakl Teatru Aurora z Puńska, który pokaże „Baśń o Ciurlonisie” – genialnym malarzu i kompozytorze litewskim.

Wystawy i moda

Przygotowano kilka wystaw – m.in. jednego z najciekawszych kolektywów ukraińskich Open Group oraz wystawę „Uwaga! Granica w której o różnym poziomie graniczności opowie kilkudziesięciu artystów, m.in. Mirosław Bałka i Anna Baumgart (w Galerii Arsenał).

Granica, retrospektywa i tatuaż z własną biografią. Dwie wystawy w Arsenale

Premiera katalogu wystawy i panel dyskusyjny towarzyszyć będzie już otwartej wystawie „Sąsiedzi wyjechali do Treblinki”.

Spacer edukacyjny odwiedzi tym razem carskie koszary przy Bema. Na potańcówce miejskiej zagra Live Orkiestra.

Nie zabraknie mody. Swoje kolekcje zaprezentują Mykytyyuk & Yatsentyuk (Lwów, Ukraina), Vladislav Osipov (Odessa, Ukraina), Barbara Piekut (Białystok, Polska) i Wojciech Bokłago de Bof (Białystok, Polska). Na Rynku Stowarzyszenie Pocztówka znów zaprosi na familijny barwny zestaw imprez, które nie tylko bawią, ale i edukują.

W tym roku białostocka odsłona festiwalu świętuje dwa jubileusze: 5-lecie Wschodu Kultury oraz 10-lecie Innego Wymiaru, który zaistniał w 2007 roku jako lokalna impreza, nawiązująca do wielokulturowości miasta. I końcu przeformułowała się w nowy projekt – właśnie Wschód Kultury. Obecnie projekt Wschód Kultury, realizowany jest przez Narodowe Centrum Kultury i trzy miejskie samorządy: na współpracy kulturalnej krajów Partnerstwa Wschodniego z trzema miastami Polski Wschodniej – Białegostoku, Lublina i Rzeszowa.

PROGRAM

2 września (sobota)

10.00-17.00 Sąsiedzi wyjechali do Treblinki – wystawa

org. Stowarzyszenie Edukacji Kulturalnej WIDOK, Białostocki Ośrodek Kultury – Białostocki Ośrodek Kultury / Centrum im. Ludwika Zamenhofa, ul. Warszawska 19, wstęp wolny

10.00-15.00 Warsztaty rodzinne nad rzeką Białą

org. Fundacja Teatr Latarnia – Bulwar rzeki Białej, wstęp wolny

13.00-16.00 Znikające miejsca i ludzie – spacer edukacyjny

org. Galeria im. Sleńdzińskich w Białymstoku / Dom Kultury „Śródmieście” w Białymstoku – początek spaceru: przy bramie 18. Białostockiego Pułku Rozpoznawczego, ul. Kawaleryjska 70, udział bezpłatny

14.00-19.00 Bliscy sąsiedzi – mozaika kultur – strefa wydarzeń familijnych

org. Stowarzyszenie Kulturalne „Pocztówka” – Rynek Kościuszki, wstęp wolny

15.00 Kooperacja Flug Puszczańskie opowieści – spektakl

org. Kooperacja Flug – Białostocki Teatr Lalek, ul. Kalinowskiego 1, bezpłatne wejściówki

17.00 Open Group Ze względu na okoliczności (UA) – wernisaż wystawy

org. Galeria Arsenał w Białymstoku – Galeria Arsenał, ul. A. Mickiewicza 2, wstęp wolny

17.00 neTTheatre – Teatr w sieci powiązań, Centrum Kultury w Lublinie Pudełko – spektakl

org. Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki w Białymstoku – Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, ul. Elektryczna 2, bezpłatne wejściówki

18.00 Kooperacja Flug Puszczańskie opowieści – spektakl

org. Kooperacja Flug – Białostocki Teatr Lalek, ul. Kalinowskiego 1, bezpłatne wejściówki

18.30 Uwaga! Granica – wernisaż wystawy (wydarzenie towarzyszące)

org. Galeria Arsenał w Białymstoku – Galeria Arsenał elektrownia, ul. Elektryczna 13 (wejście od ul. Świętojańskiej), wstęp wolny

20.00 Muzyka w Ogrodach Branickiego – koncert plenerowy

org. Fundacja Pro Anima, we współpracy z Domem Kultury „Śródmieście” w Białymstoku – Ogrody w Parku przy Pałacu Branickich, wstęp wolny

20.00-7.00 Taste The East 2017: Patricia Kokett live & VJ su-y (LT), Illius (LT), Švencionis (LT), DOLBY aka Adam Frankiewicz live, Zitto (Bassiani – GE), Slava Lepsheev (UA), rookas & VJ su-y (LT), Kreep (BY), Dtekk – koncerty i DJ sety: ambient, experimental, techno

org. Pogotowie Kulturalno-Społeczne – Stadion Miejski w Białymstoku (wejście od ul. Ciołkowskiego), wstęp wolny

20.00 neTTheatre – Teatr w sieci powiązań, Centrum Kultury w Lublinie Pudełko – spektakl

org. Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki w Białymstoku – Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, ul. Elektryczna 2, bezpłatne wejściówki

20.00 Oligarkh (RU) / Miss God (support) – koncerty

org. Białostocki Ośrodek Kultury – Klub Fama, ul. Legionowa 5, bezpłatne wejściówki

3 września (niedziela)

10.00-17.00 Sąsiedzi wyjechali do Treblinki – wystawa

org. Stowarzyszenie Edukacji Kulturalnej WIDOK, Białostocki Ośrodek Kultury – Białostocki Ośrodek Kultury / Centrum im. Ludwika Zamenhofa, ul. Warszawska 19, wstęp wolny

10.00-18.00 Open Group Ze względu na okoliczności (UA) – wystawa

org. Galeria Arsenał w Białymstoku – Galeria Arsenał, ul. A. Mickiewicza 2, wstęp wolny

10.00-15.00 Warsztaty rodzinne nad rzeką Białą

org. Fundacja Teatr Latarnia – Bulwar rzeki Białej, wstęp wolny

11.00 Open Group Ze względu na okoliczności (UA) – oprowadzanie autorsko-kuratorskie, tłum. na polski język migowy

org. Galeria Arsenał w Białymstoku – Galeria Arsenał, ul. A. Mickiewicza 2, wstęp wolny

12.00 Uwaga! Granica – dyskusja z udziałem artystów (wydarzenie towarzyszące) org. Galeria Arsenał w Białymstoku – Galeria Arsenał, ul. A. Mickiewicza 2, wstęp wolny

14.00-19.00 Bliscy sąsiedzi – mozaika kultur – strefa wydarzeń familijnych

org. Stowarzyszenie Kulturalne „Pocztówka” – Rynek Kościuszki, wstęp wolny

17.00 Teatr Aurora Baśń o Curlonisie – spektakl i spotkanie z artystami

org. Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki w Białymstoku – Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, ul. Elektryczna 2, bezpłatne wejściówki

17.00 Potańcówka miejska z Live Orkiestra

org. Białostocki Ośrodek Kultury – Park Zwierzyniecki, wstęp wolny

18.30 Sąsiedzi wyjechali do Treblinki – premiera katalogu wystawy i panel dyskusyjny

org. Stowarzyszenie Edukacji Kulturalnej WIDOK, Białostocki Ośrodek Kultury – Białostocki Ośrodek Kultury / Centrum im. Ludwika Zamenhofa, ul. Warszawska 19, wstęp wolny

19.00 Vocal Varshe i Adeb Chamoun (SY) Noc Nigunów – koncert

org. Muzeum Podlaskie w Białymstoku – Wielka Synagoga w Tykocinie, ul. Kozia 2, wstęp wolny, zapewniony przejazd w obie strony (ok. 50 miejsc) – bezpłatne wejściówki na przejazd dostępne w dniu koncertu w kasie kina Forum (ul. Legionowa 5), zbiórka o godz. 17.30 na placu przed Białostockim Ośrodkiem Kultury (ul. Legionowa 5).

20.00 Inny Wymiar Mody: Mykytyyuk & Yatsentyuk (UA), Vladislav Osipov (UA), Barbara Piekut, Wojciech Bokłago de Bof – pokazy mody

org. Stowarzyszenie na Rzecz Muzeum Mody i Tekstyliów ITE w Białymstoku – Hala Wydziału Architektury Politechniki Białostockiej, ul. Oskara Sosnowskiego 11, wstęp wolny

WEJŚCIÓWKI

Na wszystkie wydarzenia wstęp jest wolny, ale z powodu ograniczonej liczby miejsc, w niektórych przypadkach obowiązują bezpłatne wejściówki. Uwaga! Jedna osoba może odebrać tylko dwie wejściówki!

Bezpłatne wejściówki obowiązują na:

* koncert Oligarkh / Miss God (2.09, godz. 20.00, klub Fama) – org. Białostocki Ośrodek Kultury – do odbioru od 18 sierpnia (I pula) i 25 sierpnia (II pula) – w kasie kina Forum, ul. Legionowa 5

* spektakl „Puszczańskie Opowieści” (2.09, godz. 15.00 i 18.00, BTL, ul. Kalinowskiego 1) – org. Kooperacja Flug – do odbioru od 29 sierpnia w BTL

* spektakl neTTheatre – Teatr w sieci powiązań, Centrum Kultury w Lublinie „Pudełko” (2.09, godz. 20.00, Teatr Dramatyczny, ul. Elektryczna 2) – org. Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki w Białymstoku – do odbioru od 29 sierpnia w Teatrze Dramatycznym

* spektakl Teatr Aurora „Baśń o Curlonisie” (3.09, godz. 17.00, Teatr Dramatyczny) – org. Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki w Białymstoku – do odbioru od 29 sierpnia w Teatrze Dramatycznym

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie
Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi 
Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich.
Aleksandra Sobczak poleca
Więcej
    Komentarze
    Zaloguj się
    Chcesz dołączyć do dyskusji? Zostań naszym prenumeratorem