Szczególnie w intencji prawosławnych ofiar akcji "Wisła" w 70. rocznicę jej przeprowadzenia, modliły się w sobotę (19.08) tysiące wiernych podczas głównej liturgii święta Przemienienia Pańskiego na Świętej Górze Grabarce. Przewodniczył jej metropolita warszawski i całej Polski arcybiskup Sawa, a towarzyszył mu metropolita Belgii Atenagoras.
Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Główne uroczystości święta Przemienienia Pańskiego rozpoczęły się tradycyjnie po nocnym czuwaniu pod przewodnictwem metropolity Sawy. Jak co roku dwudniowe święto zgromadziło w sumie dziesiątki tysięcy wiernych z całej Polski i zagranicy, zwłaszcza jednak z Białostocczyzny, gdzie zamieszkuje największa liczba prawosławnych w naszym kraju (według danych spisu powszechnego z 2011 r. przynależność do Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego zadeklarowało 156,3 tysiąca osób; dane Cerkwi mówią o 450-500 tys.).

Zatracone wartości

Jak co roku, wielu wiernych w modlitewnym skupieniu na kolanach trzykrotnie okrążało Górę i usytuowaną na niej cerkiew Przemienienia Pańskiego. Wielu stawiało tu drewniane krzyże dziękczynne – własnoręcznie wykonane, bez użycia gwoździ. Stanęły obok setek innych pozostawionych w poprzednich latach (stąd Święta Góra Grabarka nazywana jest Górą Krzyży). Już po raz dwudziesty drugi swój – kilkunastometrowy ofiarowali żołnierze, których kilkudziesięciu przybyło w pielgrzymce z całej Polski.

 Święto Przemienienia Pańskiego na Grabarce
Święto Przemienienia Pańskiego na Grabarce  MARCIN ONUFRYJUK

Przy polowym ołtarzu głównej liturgii wieńczącej w sobotę święto przewodniczył metropolita Sawa w towarzystwie metropolity Belgii, egzarcha Niderlandów i Luksemburga Atenagorasa (patriarchat konstantynopolitański), ordynariusza diecezji lubelsko-chełmskiej abp. Abla oraz archimandrytów i szeregu innych duchownych i z kraju, i z zagranicy.

Szczególne znaczenie miał udział w tegorocznym święcie metropolity Belgii. W ubiegłym roku powstała tam pierwsza polska parafia prawosławna za granicą, niosąca posługę emigrantom z Polski. Wielu emigrantów w Belgii pochodzi z Siemiatycz, miasta położonego dziesięć kilometrów od Grabarki. Wśród nich jest duża liczba prawosławnych.

Na sobotnie święto – w pielgrzymce – przybyła sześćdziesięcioosobowa grupa siemiatyckich wiernych na co dzień przebywających w Belgii kraju. Podczas uroczystości homilię wygłosił młody duchowny z parafii Narodzenia Najświętszej Marii Panny z Bielska Podlaskiego ks. Adam Dzienisiuk. Nawiązał do symboliki Góry Grabarki:

– Święto Przemienienia Pańskiego jednoczy nas wszystkich i polega na tym, że w mistyczny sposób przenosimy się na Górę Tabor.

Podkreślał:

– Dla współczesnego człowieka grzech jest powodem do dumy. Grzech jest również uważany za postęp cywilizacyjny, a kto nie idzie z tym postępem zostaje odrzucony. Zatracone zostały te wartości na jakich nasi przodkowie ginęli na tej ziemi. Zapomniano o odwadze, umiłowaniu honoru, braterstwie, domu rodzinnym. Te wartości zostały zastąpione samolubną egzystencją jednostki. Problem człowieka XXI wieku polega na tym, że jeżeli czegoś nie może dotknąć, to dla niego znaczy, że tego nie ma. Dlatego tak trudno jest mu odczuć i przeżyć sprawy duchowe.

 Święto Przemienienia Pańskiego na Grabarce
Święto Przemienienia Pańskiego na Grabarce  MARCIN ONUFRYJUK

Grzech jest grzechem

Metropolita Sawa z kolei wspomniał:

– Bez względu na to jak się człowiek odnosi do pojęcia grzechu: grzech jest grzechem. Dotyczy każdego, poczynając od praojca, patriarchów, biskupów, prezydentów, wojewodów i każdego z nas.

Metropolita Belgii mówił:

– Dzisiaj, być możne najbardziej niż kiedykolowiek indziej, świat potrzebuje świadectwa chrystusowego, które niesie Kościół prawosławny.

Nie krył poruszenia faktem że tak wielu wiernych zgromadziło się na Gorze Grabarce, aby obchodzić święto Przemienienia Pańskiego oraz z ich przywiązania do wiary prawosławnej. Przekazał pozdrowienia oraz „słowa miłości i przywiązania do Kościoła prawosławnego w Polsce” od patriarchy ekumenicznego Konstantynopola Bartolomeusza, którego metropolita Sawa zaraz potem zaprosił na uroczystość poświęcenia cerkwi Hagii Sophii w Warszawie. Świątynia ta wznoszona jest na warszawskim Ursynowie od ponad dwóch lat i jest pierwszą cerkwią budowaną w stolicy od ponad stu lat. W mijającym tygodniu stanął na jej szczycie krzyż.

 Święto Przemienienia Pańskiego na Grabarce
Święto Przemienienia Pańskiego na Grabarce  MARCIN ONUFRYJUK

Męczeńskie losy

Wierni modlili się szczególnie w intencji sióstr monasteru żeńskiego świętych Marty i Marii, który został założony na Górze Grabarce siedemdziesiąt lat temu oraz ofiar akcji „Wisła", która została przeprowadzona przez władze komunistyczne w 1947 r. przeciwko Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów i UPA. Akcja połączona była z przymusowymi przesiedleniami ludności ukraińskiej z Polski południowo-wschodniej, na zachód i północ Polski. Oznaczała dla społeczności prawosławnej utratę setek świątyń. W 1990 r. potępił ją polski Senat, a w 2002 roku ubolewanie z powodu jej przeprowadzenia wyraził prezydent Aleksander Kwaśniewski. W 2007 roku została potępiona przez ówczesnych prezydentów Polski i Ukrainy: Lecha Kaczyńskiego i Wiktora Juszczenkę.

Święty Sobór Biskupów Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego z okazji 70-lecia tamtych wydarzeń skierował przesłanie-list, w którym hierarchowie napisali:

„Siedemdziesiąt lat temu, po raz kolejny w historii, próbowano zniszczyć naszą Cerkiew i Jej wiernych. Rok 1947 należy zapisać do najciemniejszych kart historii, wśród takich jak rok 1596, Thalerhof [obóz dla internowanych Rusinów z Galicji i Bukowiny, oskarżonych o moskalofilstwo, utworzony przez władze austro-węgierskie, działający od 4 września 1914 do końca 1917 – red.], lata 1915, 1938, 1944. Miejmy świadomość, że bez pamięci o historii nigdy nie zrozumiemy współczesności, nie zrozumiemy również życia naszej Cerkwi, jej męczeńskich losów, ale jednocześnie i wielkiego heroizmu. Celem deportacji było oczyszczenie ziem od tradycji cyrylometodiańskiej, wiary, kultury i języka naszych przodków. To właśnie dlatego dotknęła ona wyznawców prawosławia”.

 Święto Przemienienia Pańskiego na Grabarce
Święto Przemienienia Pańskiego na Grabarce  MARCIN ONUFRYJUK

Niech pamięć kształtuje świadomość

W przesłaniu prawosławni biskupi podkreślili, nawiązując do ofiar akcji „Wisła”:

„Ich heroizm polegał na tym, iż bez względu na to, w jakich warunkach znaleźli się na „cudzej ziemi”, trwali oni w świętej wierze prawosławnej i tradycji swoich przodków. Nie bacząc na okoliczności, troszczyli się przede wszystkim o organizację życia religijnego. To właśnie dzięki Cerkwi ich potomkowie przetrwali po dzień dzisiejszy i świadczą o prawdzie i sile wiary. Pomimo, że swoje nabożeństwa odprawiali w domach mieszkalnych, często po kryjomu, najważniejsze dla nich było pozostawanie przy swojej wierze prawosławnej i jej liturgicznym życiu. W naszych modlitwach wspominajmy zatem naszych dziadów, ojców, braci i siostry, którzy nigdy nie stracili wiary, nie wyrzekli się swej tradycji i nie wstydzili swojego języka [...]. W sposób szczególny wspominajmy cierpiących w obozie w Jaworznie, wśród więźniów którego byli duchowni i wierni naszej Cerkwi. Wspominajmy również wszystkich tych, którzy przekazali nam największy skarb, jakim jest Święte Prawosławie, jego tradycja, oraz kultura i język naszych przodków. Wychowujmy w duchu wiary i tradycji naszą młodzież i dzieci tak, aby znali swoją historię, by pamiętali o ziemi ojców, zroszonej ich krwią i łzami. Niech pamięć o tragicznej historii naszych przodków nadal kształtuje naszą świadomość. To, co otrzymaliśmy od naszych – ojców i matek przekazujmy młodemu pokoleniu”.

Po głównym nabożeństwie święta Przemienienia Pańskiego na Grabarce, wierni jak co roku uczestniczyli w procesji z poświęceniem owoców.

Święto Przemieniania Pańskiego jest jednym z 12 najważniejszych świąt w prawosławnym kalendarzu liturgicznym. Grabarka to najważniejsze sanktuarium prawosławne w Polsce. Tradycja pielgrzymowania na Świętą Górę sięga 1710 roku. Wówczas jeden z mieszkańców Siemiatycz doznał objawienia, zgodnie z którym wszyscy, którzy dotrą w to miejsce, zostaną uratowani od panującej wtedy epidemii cholery. Wierni przychodząc na Grabarkę przemywają się w leżącym u podnóża góry źródełku. Wierzą w jego cudowną moc.

 Święto Przemienienia Pańskiego na Grabarce
Święto Przemienienia Pańskiego na Grabarce  MARCIN ONUFRYJUK

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie
Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi 
Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich.
Więcej
    Komentarze
    Zaloguj się
    Chcesz dołączyć do dyskusji? Zostań naszym prenumeratorem