Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Wniosek o zbadanie tej sprawy złożyła do TK grupa posłów PO, w tym przewodniczący tej partii w Podlaskiem Robert Tyszkiewicz oraz minister spraw wewnętrznych i administracji w rządzie PO-PSL Andrzej Halicki, który bezpośrednio podjął decyzję o ustanowieniu tej gminy – wydzieleniu jej z gminy Supraśl. Trybunał w trzyosobowym składzie na niejawnym posiedzeniu orzekł w czwartek, że rozporządzenie Rady Ministrów z końca grudnia 2015 r. (wydane zaraz po dojściu PiS do władzy) uchylające rozporządzenie rządu PO-PSL w sprawie utworzenia gminy Grabówka niezgodne jest m.in. z konstytucyjną zasadą pomocniczości państwa oraz faktem, że ustrój terytorialny RP zapewnia decentralizację władzy publicznej. Trybunał odwołał się do zapisów Konstytucji, a za nią do ustawy o samorządzie gminnym przywołując, że zasadniczy podział terytorialny państwa uwzględniać musi więzi społeczne, gospodarcze lub kulturowe i zapewniać jednostkom terytorialnym zdolność wykonywania zadań publicznych. Przywołano też konstytucyjny zapis, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.

Grabówka wciąż walczy o niezawisłość. Blokadami drogi

Decyzja na kilka dni przed

Gmina Grabówka miała powstać 1 stycznia 2016 roku. Kilka miesięcy wcześniej taką decyzję podjął rząd ówczesnej premier Ewy Kopacz, rozpoczęły się przygotowania administracyjne i prawne do działalności nowego samorządu. Tuż przed końcem roku premier Beata Szydło podpisała jednak rozporządzenie, które decyzję poprzedników uchyliło. W uzasadnieniu powoływała się m.in. na negatywne opinie dotyczące planowanych podziałów zwolenników pozostanie Grabówki w obszarze gminy Supraśl. Po zapowiedziach rządu o planach cofnięcia decyzji poprzedników, przedstawiciele miejscowości, które miały wejść w skład gm. Grabówka, zaczęli akcję protestacyjną, w tym pikiety na drodze prowadzącej do przejścia granicznego z Białorusią w Bobrownikach. W marcu ubiegłego roku doprowadzili też do referendum w sprawie odwołania burmistrza Supraśla. Głosowanie nie było jednak wiążące – nie została osiągnięta wymagana prawem frekwencja. Próbę doprowadzenia na sądowej drodze administracyjnej do unieważnienia decyzji rządu PiS oraz skierowanie jego decyzji właśnie do Trybunału Konstytucyjnego w marcu bieżącego roku.

Trzecia blokada ronda w GrabówceTrzecia blokada ronda w Grabówce MARCIN ONUFRYJUK

Grabówka istnieje

Trybunał Konstytucyjny na razie nie opublikował uzasadnienia orzeczenia. Poseł Halicki w rozmowie z „Wyborczą” komentuje jego postanowienie:

– Przywołane artykuły Konstytucji przez Trybunał tożsame są z zarzutami, jakie stawialiśmy. Nie można wydawać rozporządzenia [chodzi o rozporządzenie rządu Beaty Szydło – red.] na zasadzie widzimisię. To są kwestie [wydzielenie gminy Grabówka – red] związane z konsultacjami społecznymi, z procesami administracyjnymi, które mają swój kalendarz. Niezależnie, że oficjalne wydzielenie gminy Grabówka miało nastąpić 1 stycznia, urząd gminy powstał wcześniej, tworzył go powołany pełnomocnik [Ewa Bończak-Kucharczyk – red.] i to były zadania o charakterze ciągłym. Proces likwidacji gminy jest tożsamy z procesem jej powstawania. Musi być w taki sam sposób prowadzony: z konsultacjami, z całym kalendarzem zdarzeń, co nie miało miejsca w wypadku cofnięcia decyzji o utworzeniu Grabówki.

Bunt zgodny z prawem. Wyrok w procesie protestujących w Grabówce

Były szef MSWiA podkreśla:

– Decyzja Trybunału to jest bardzo mocna podstawa, żeby przeprowadzić proces przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Działania prawne w sprawie przewrócenia gminy Grabówka będziemy prowadzić aż do skutku. Oczekujemy od wojewody [podobnie jak mieszkańcy Grabówki – red.] uruchomienia procesu tworzenia tej gminy, który przez PiS został zatrzymany. Te zadania teraz spoczywają na wojewodzie. Powinien natychmiast orzeczenie TK wdrożyć w życie.

Z kolei poseł Tyszkiewicza zaznacza:

– Gmina Grabówka istnieje. Liczę, że ze strony rządu teraz nie będzie żadnych wybiegów i naprawi szkody, które wyrządził. Oczekuję od rządu i Podlaskiego Urzędu Wojewódzkiego niezwłocznej realizacji obowiązującego rozporządzenia o utworzeniu gminy Grabówka i podjęcia czynności umożliwiających tej gminie funkcjonowanie, czyli m.in. związanych z tworzeniem jej urzędu.

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich. Zrezygnować możesz w każdej chwili.