Zaniepokojenie gloryfikowaniem przez telewizyjne "Wiadomo軼i" postaci "Burego" - winnego mordu na ludno軼i bia這ruskiej narodowo軼i Bia這stocczyzny - wyra瘸 w li軼ie otwartym do prezesa TVP profesor Uniwersytetu w Bia造mstoku, prezes Bia這ruskiego Towarzystwa Historycznego w Bia造mstoku Oleg ζtyszonek.
Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

II Hajnowski Marsz Żołnierzy Wyklętych. Kontrowersyjna manifestacja w prawosławną niedzielę wybaczania win

Profesor Łatyszonek zwraca uwagę, że w materiale poświęconym "żołnierzom wyklętym" (został wyemitowany 25 lutego w głównym wydaniu „Wiadomości”) wyłącznie gloryfikowano działalność kpt. Romualda Rajsa ps."Bury", który zapisał się w historii Podlasia i stosunków polsko-białoruskich zamordowaniem kilkudziesięciu niewinnych osób narodowości białoruskiej. Materiał (autorstwa Jana Koraba i Małgorzaty Kałużyńskiej) opatrzono tytułem „Komu przeszkadza pamięć o bohaterach”. Prowadzący to wydanie „Wiadomości” Krzysztof Ziemiec ze studia czytał do niego podprowadzenie:

– Po latach komunistycznej propagandy, nazywającej wyklętych bandytami, wciąż trwa walka o ich dobre imię. Do dziś niektórzy oskarżają ich o zbrodnie i krytykują tych, którzy chcą ich sławić.

W materiale wylicza się z nazwiska Zygmunta Szendzielarza – ps. „Łupaszka”, Józefa Kurasia – ps. „Ogień” i Romualda Rjasa – ps. „Bury”. Cała trójka odpowiedzialna jest za mordy na cywilach – o innych niż polska narodowościach. O tym jednak „Wiadomości” nie wspomniały. Komentujący materiał głównego przekaźnika informacji TVP Michał Ostapiuk, historyk podziemia niepodległościowego – jak go przedstawiono – podsumował swoją wypowiedź:

– Wśród osób, które zginęły, były też osoby przypadkowe, ale wiemy, że dowództwo dążyło do tego, aby uniknąć tych ofiar.

List otwarty

W nawiązaniu do materiału „Komu przeszkadza pamięć o bohaterach” w liście otwartym do prezesa TVP Jacka Kurskiego prof. Łatyszonek napisał:

„W zasadzie chodziło o obronę dobrego imienia kpt. Romualda Rajsa pseudonim 'Bury'. Jedyną osobą, którą dopuszczono do głosu w tej sprawie, jest przedstawiony jako 'historyk' Michał Ostapiuk. Stwierdził on autorytatywnie, że celem kpt. Romualda Rajsa „Burego” było tylko i wyłącznie wyeliminowanie osób współpracujących z reżimem i spalenie zabudowań wsi, chociaż wśród tych, co zginęli, znalazły się osoby przypadkowe. W związku z powyższym chciałbym przypomnieć, że z rozkazu kpt. Romualda Rajsa 'Burego' na przełomie stycznia i lutego 1946 r. zginęły 82 niewinne osoby, w tym starcy, kobiety i dzieci. Część z tych osób spalono w Zaleszanach żywcem, przy czym nie przypadkowo, lecz specjalnie zamknięto je w domu, który podpalono, a do tych osób, które próbowały się wydostać – strzelano.

W Zaniach zadawano tylko pytanie 'Białorus czy katolik?”' i prawosławnych zabijano na miejscu. W miejscowości Puchały Stare zamordowano w okrutny sposób białoruskich furmanów, zmuszonych wcześniej do przewożenia oddziału 'Burego'. W Szpakach zastrzelono dziewczynę, która rozpaczliwie broniła się przed gwałtem, a drugą zgwałcono. Sprawstwa żadnego z tych czynów nie zanegował Sąd Warszawskiego Okręgu Wojskowego, który w 1995 r. unieważnił wyrok śmierci na Romualda Rajsa, uzasadniając, że 'walczył o niepodległy byt państwa polskiego', a wydając rozkazy dotyczące zagłady białoruskich wsi, działał w sytuacji 'stanu wyższej konieczności, zmuszającego do podejmowania działań nie zawsze jednoznacznych etycznie'. Natomiast śledztwo IPN w tej sprawie doprowadziło w 2005 r. do konkluzji prokuratora, że 'zabójstwa furmanów i pacyfikacje wsi w styczniu lutym 1946 r. nie można utożsamiać z walką o niepodległy byt państwa, gdyż nosi znamiona ludobójstwa'. Dodajmy ponadto, że w niszczonych wsiach rozrzucano ulotki, wzywające Białorusinów do opuszczenia terytorium Polski. Mamy tu więc do czynienia nie z eliminowaniem osób współpracujących z reżimem, lecz wypędzaniem ludności białoruskiej z ojczyzny, a więc z czystką etniczną.

Telewizja Polska dysponuje własnymi filmami przedstawiającymi działalność kpt. R. Rajsa 'Burego': Wojciecha Worotyńskiego 'Bóg przebacza zawsze' i Agnieszki Arnold 'Bohater', a także Jerzego Kaliny 'Siaroża', poświęcony Sergiuszowi Niczyporukowi, który chociaż w Zaleszanach stracił część rodziny, to jednak wzywa do pojednania. Film Worotyńskiego jest chyba najdłuższym 'półkownikiem' III RP. Film Jerzegp Kaliny, nagrodzony w ostatnim Konkursie Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich, jak dotąd pokazała jedynie Telewizja Biełsat. Nie doczekał się nawet emisji w TVP 3 Białystok. Mam nadzieję, że Telewizja Polska w imię obiektywizmu i historycznej prawdy zdecyduje się wreszcie na emisję tych filmów, zamiast walczyć o dobre imię sprawcy masowych mordów na Bogu ducha winnych białoruskich chłopach”.

Oleg Łatyszonek

Profesor Oleg Łatyszonek jest historykiem i działaczem społecznym wywodzącym się ze środowiska Białorusinów w Polsce. Od 1981 r. działał w białostockich strukturach NSZZ „S”. W kwietniu 1982 r. został aresztowany, w grudniu zwolniony warunkowo. W lipcu 1983 r. sprawa przeciwko niemu została umorzona. Kontynuował działalność w środowiskach niezależnych Krakowa. W drugiej połowie lat 80. związał się także z białoruskim ruchem studenckim. Przewodniczył komisji naukowej – podziemnego wówczas – Białoruskiego Zrzeszenia Studentów. Od 1991 r. działał w Białoruskim Zjednoczeniu Demokratycznym. Od połowy lat 90. jest członkiem zarządu Związku Białoruskiego w RP. W 2008 r. został odznaczony przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Zobacz: Takiego zagięcia czasoprzestrzeni nawet Einstein nie przewidział - Krzysztof Luft o cenzurze i propagandzie w TVP

icon/Bell Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie
Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi
Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich.
Bartosz T. Wieli雟ki poleca
Wi璚ej
    Komentarze
    Zaloguj si
    Chcesz do陰czy do dyskusji? Zosta naszym prenumeratorem
    Jaki to nar鏚, kt鏎y na swych bohater闚 obiera oprawc闚 s豉bych i niewinnych? Czy jest przejawem si造 zabicie cywila? Czy przejawem si造 jest przemilczenie, ukrywanie i wybielanie ha鎟i帷ej przesz這軼i? Czy to wszystko jest w豉郾ie przejawem przera幢iwej s豉bo軼i, braku poczucia w豉snej warto軼i, niepewno軼i, niezrozumienia i ca趾owietego zagubienia? Odpowiada na te pytania nie trzeba.
    @milleniusz Odpowied jest prosta. To wielki B鏬 mi這軼iwy, zsy豉 swoj 豉sk.
    ju ocenia貫(a)
    0
    0
    Kolejny m康ry cz這wiek pisze wyja郾ienia, ale machina propagandy ma to za nic. Za jakich g逝pc闚 ma nas Kurski i reszta!
    ju ocenia貫(a)
    1
    0
    Gloryfikowanie przekl皻ych, to kolejna prowokacja karakana psychopaty. Temat zast瘼czy dla tluszczy 瞠by do garde sobie skakali. PiS-uarowski kurduplowaty szubrawiec kolejny raz pokazuje ciemnocie 瞠 zdrajca mo瞠 zosta bohaterem je瞠li trzyma si sztam z Bogiem!
    ju ocenia貫(a)
    1
    0
    Gloryfikowanie przez TVP zbrodniarza, kt鏎y dokona masowego mordu ludzi z powodu ich narodowo軼i lub wyznania, jest r闚noznaczne z propagowaniem ideologii nazistowskiej i w 鈍ietle polskiego prawa stanowi przest瘼stwo z art. 256 Kodeksu Karnego.
    @buffalo69 Ideologi faszystowska od wielu lat w Polsce szerzy Rydzyk i jego radyjo, to s owoce jego propagandy. Rydzyka nale瘸這by pozwa z tego samego artyku逝 KK.
    ju ocenia貫(a)
    0
    0
    @peterski60 10/10
    ju ocenia貫(a)
    0
    0
    Mam rodzin w okolicach Bielska Podlaskiego. Kiedy w latach 80 umiera 6 lat jeden z mieszka鎍òw pobliskiej wioski, mieszka鎍y mòwili, 瞠 tak d逝go cierpi za krzywdy, ktòre robi niewinnym ludziom po wojnie, mieszkaj帷 w lesie.Dzisiaj by豚y 穎軟ierzem wykl皻ym.
    ju ocenia貫(a)
    0
    0
    Ale oni nied逝go b璠 czci Hitlera. Analfabeci, durnie, pijani nienawi軼i i g逝pot, czemu nie?
    ju ocenia貫(a)
    0
    0
    Wa積y g這s - dzi瘯uj !
    ju ocenia貫(a)
    0
    0
    Wielko嗆 nie polega na popisywanie si wielko軼i, polega na przyznaniu si do tego co nie jest takie wielkie. No ale Prawdziwi Polacy tego nigdy nie zrozumiej.
    @michalrosa Michale! Dlaczego "Prawdziwi Polacy" piszesz z du瞠j litery, skoro chodzi ci o kaczystowskie polactwo, tzw. "prawdziwych polak闚".
    ju ocenia貫(a)
    0
    0